Κρίμα που είναι πόρνη

Κρίμα που είναι πόρνη -Cheek by Jowl
Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Ιδρύματος Ωνάση – Παρασκευή 21/12/2012

Οι λόγοι για τους οποίους κάποιος καταφέρνει να αφοσιωθεί στην παρακολούθηση μίας παράστασης ποικίλουν και δεν οφείλονται πάντα στην ποιότητα του ίδιου του θεάματος, αλλά και στη διάθεση με την οποία προσέρχεται σε αυτό ο θεατής. Αυτή πάλι η διάθεση του θεατή, μπορεί να οφείλεται και η ίδια σε διάφορους λόγους, προσωπικούς, πραγματικούς, συνθηκών, συμπαθειών κλπ. krimapoueinaiporni1Η υπογράφουσα έφτασε εχθές για πρώτη φορά στη ζωή της καθυστερημένη στην παράσταση της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών. Το άγχος και ο εκνευρισμός της παραμονής επί δύο ώρες στους μποτιλιαρισμένους δρόμους της Αθήνας δημιούργησαν ήδη ένα αρνητικό συναίσθημα, που συμπληρώθηκε από το ότι έχασα τα πρώτα δέκα λεπτά της παράστασης. Τη χαριστική βολή έδωσε το γεγονός πως λόγω της καθυστέρησής μου δεν μπόρεσα να κάτσω στη θέση για την οποία είχα αγοράσει το εισιτήριο, αλλά οδηγήθηκα -πολύ σωστά και δίκαια νομίζω- στον δεύτερο εξώστη και έκατσα στην πιο απομακρυσμένη θέση από την ορχήστρα. Πρώτον λοιπόν, επειδή προσήλθα και παρέμεινα για αρκετή ώρα με πολύ αρνητικά συναισθήματα στην παράσταση, δεύτερον επειδή έχασα ένα τόσο σημαντικό κομμάτι όσο η έναρξη και τρίτον λόγω του ότι από την απόσταση που έβλεπα δεν μπορούσα να αντιληφθώ παρά ελάχιστες λεπτομέρειες, καταλήγω στο ότι δεν δύναμαι να γράψω για το σύνολο της παράστασης, παρά μόνο να καταθέσω μερικές ελάχιστες παρατηρήσεις γι αυτήν.

Το Κρίμα που είναι πόρνη είναι ένα έργο του 1633, με το οποίο ο συγγραφέας του, Τζον Φορντ, κάνει σκληρή κριτική στα ήθη της αναγεννησιακής Αγγλίας, παρότι ο δραματικός τόπος είναι η ιταλική Πάρμα. Το κύριο θέμα του είναι ο έρωτας και η αιμομικτική σχέση των δύο αδερφών, της Ανναμπέλλα και του Τζιοβάννι, θέμα τόσο τολμηρό ώστε το έργο παρέμεινε μεταξύ των απαγορευμένων μέχρι και τα μέσα του 20ου αιώνα. Ωστόσο, μέσα στο σύμπαν που περιγράφει ο Φορντ, έναν κόσμο μέσα στις προδοσίες, τους φόνους, τις συνομωσίες, τις παράνομες σχέσεις και τις μυστικές συμφωνίες, ο έρωτας των δύο παιδιών μοιάζει να είναι η μόνη νότα αγνότητας και ειλικρίνειας. Η δίωρη παραμονή μου μέσα στα μέσα μαζικής μεταφοράς, μου έδωσε την ευκαιρία να ξαναδιαβάσω το κείμενο που είχα να πιάσω στα χέρια μου από τον καιρό των σπουδών μου. Ως εκ τούτου, διαπίστωσα άμεσα πως η μετάφραση της παράστασης (Κλείτος Κύρου) ήταν πολύ καλύτερη από αυτήν που είχα στα χέρια μου (του Αντώνη Δωριάδη, εκδ Μπουκουμάνη, 1987), δεδομένου μάλιστα του ότι μπορούσα να ακούω ταυτόχρονα και το αγγλικό πρωτότυπο κείμενο.

Ο θίασος Cheek by Jowl (Μάγουλο με Σαγόνι, δηλαδή κολλητά, πολύ κοντά) έχει βασίσει και ταυτίσει την πορεία από το 1981 και τη φήμη του στο «πείραγμα» κλασσικών κειμένων. Το Κρίμα που είναι πόρνη μεταφέρεται εξ’ ολοκλήρου μέσα στην εφηβική κρεβατοκάμαρα της Ανναμπέλα και τα πάντα συμβαίνουν γύρω από το πορφυρό κρεβάτι της ή και πάνω σε αυτό. Βασική επιλογή στην παράσταση ήταν πως όλοι οι ηθοποιοί παρέμεναν διαρκώς σχεδόν επί σκηνής. Αυτό δημιουργούσε την αίσθηση πως τίποτα δεν έμενε κρυφό στον κόσμο των ηρώων, πως ό,τι κι αν γινόταν δεν μπορούσε παρά να εντάσσεται στη διεφθαρμένη κοινωνία του δραματικού κειμένου. Οι μόνες στιγμές που υπήρχε ιδιωτικότητα επί σκηνής ήταν οι σκηνές των φόνων και των ξυλοδαρμών. Αισθάνθηκα σε πολλά σημεία πως η σκηνοθεσία συμπλήρωσε και επεξήγησε το κείμενο, που λόγω ίσως του ότι λειτουργεί σε επίπεδο συμβόλων και αρχετύπων, παρουσιάζει διάφορα αιτιολογικά κενά. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρω μόνο τη σκηνή όπου η παραμάνα της Ανναμπέλα ομολογεί στον πονηρό υπηρέτη Βάσκουες το όνομα του εραστή της κυρίας της. Στο έργο φαίνεται πραγματικά άνευ αιτίας αυτή η εξομολόγηση. Ο σκηνοθέτης Declan Donnellan βάζει καταρχήν την παραμάνα να αισθάνεται ντροπή για το ότι την έχει πιάσει ο υπηρέτης να δοκιμάζει τα ρούχα της Ανναμπέλα και δεύτερον βάζει τον υπηρέτη να δημιουργεί ένα όργιο για χάρη της. Έτσι, η ντροπιασμένη και ξαναμμένη παραμάνα παρασύρεται στην ομολογία.

Εξαιρετική η εικονοποιία της παράστασης.

Εξαιρετική η εικονοποιία της παράστασης.

Η τόσο σύγχρονη αυτή σκηνοθεσία  καταφέρνει να εντάξει πολύ καλά το έργο στη σύγχρονη εποχή, όπου είμαστε κι εμείς συνηθισμένοι ως θεατές στο σπλάτερ, στη βία, στο σεξ, στη διαφθορά, και όλα αυτά υπό τους ήχους πότε καθολικών ψαλμωδιών και πότε ντίσκο, ποπ και τέκνο κομματιών.  Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της παράσταση κατ’ εμέ ήταν το πώς προκαλούσε διαρκώς το βλέμμα του θεατή. Πότε  μας προσκαλούσε να κρυφοκοιτάξουμε πίσω από πόρτες δήθεν κλειδωμένες, πότε να σκύψουμε για να δούμε τι συμβαίνει έξω από την πόρτα του δωματίου της Ανναμπέλα και μέσα στην τουαλέτα της, πότε σε συνδυασμό με τους φωτισμούς μας θύμιζε αναγεννησιακούς ζωγραφικούς συνδυασμούς και διάσημες μαντόνες.

Με λίγα λόγια μία παράσταση όπου χόρταινε και το μάτι και το μυαλό.

Συντελεστές
Σκηνοθεσία Declan Donnellan, συν-σκηνοθεσία Owen Horsley, σκηνογραφία Nick Ormerod, βοηθός σκηνοθέτη Jane Gibson, σχεδιασμός φωτισμών Judith Greenwood, μουσική & ήχος Nick Powell

Παίζουν: Gina Bramhill, Philip Cairns, David Collings, Hedydd Dylan, Ryan Ellsworth, James Fairhurst, Orlando James, Jonathan Livingstone, Peter Moreton, Nicola Sanderson, Gyuri Sarossy, Laurence Spellman

Advertisements