Με αφορμή τις «Φυλακισμένες» στη Ρόδο: Τι είναι τελικά επαγγελματική παράσταση;

Φυλακισμένες
Δημοτικό Θέατρο Ρόδου
Κυριακή 19 Φλεβάρη 2012 

Έχω προβληματιστεί αρκετά σχετικά με το αν θα έπρεπε να εκφράσω από εδώ τη γνώμη μου για την παράσταση «Φυλακισμένες», που παρουσιάστηκε στο Δημοτικό Θέατρο της Ρόδου, από τη θεατρική ομάδα Πράξις. Η παράσταση ήταν σε σκηνοθεσία Κώστα Κατσουλάκη, έκανε πρεμιέρα στις 17 Φλεβάρη και συνέχισε για 6 παραστάσεις. Οι ενστάσεις μου αφορούν το αν θα πρέπει μία παράσταση με τόσο εμφανή ερασιτεχνισμό, να κριθεί με όρους ίσους με μία αμιγώς επαγγελματική. Ωστόσο, εφόσον κλήθηκα να πληρώσω αντίτιμο για να την παρακολουθήσω, θεωρώ ότι έχω δικαίωμα να γράψω την άποψή μου, αφού οι ίδιες οι βλέψεις τις ομάδας ήταν επαγγελματικές.

Χαρακτηριστική σκηνή της παράστασης.

Στο τεύχος 7 του περιοδικού Νησίδες και στο άρθρο με τίτλο «Μετά το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. τι;», ο υπογράφων Αυγουστίνος Τσιριμώκος συστήνει την ομάδα σαν ένα παρακλάδι της αστικής μη κερδοσκοπικής ομάδας Πράξις, η οποία λειτουργεί από το 1996, ωστόσο μόλις πρόσφατα λειτούργησε η επαγγελματική σκηνή της, παρουσιάζοντας (υποθέτω την περασμένη χρονιά) τις παραστάσεις Ένα λεύτερο ζευγάρι του Ντάριο Φο και Μην παίζεις με τα χώματα της Στέλλας Βλαχογιάννη. Βρίσκω ακόμα στο δελτίο τύπου, την αναφορά ότι το καλοκαίρι ανέβασε Το μεγάλο μας τσίρκο, αλλά μάλλον εδώ μπερδεύονται τα όρια ανάμεσα στις δύο ταυτότητες της ομάδας. Τη σκηνοθεσία των παραστάσεων της επαγγελματικής ομάδας αναλαμβάνει το πρώην μέλος του ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ, Κώστας Κατσουλάκης. Και κάπου σ’ αυτό το σημείο αρχίζει η συζήτηση για το τι εστί επαγγελματική παράσταση. Έχω συγκρουστεί κάποιες φορές για την έννοια του όρου. Αναφέρω χαρακτηριστικά το εξής περιστατικό από το παρελθόν: όταν μετά από μία πραγματικά καλή ερασιτεχνική παράσταση από το θεατρικό εργαστήρι ενός δήμου, πήγα να συγχαρώ τη σκηνοθέτη λέγοντάς της ότι πρόκειται για παράσταση που ξεπερνάει κατά πολύ τις ερασιτεχνικές, αυτή πραγματικά θίχτηκε. Η παράσταση δεν είναι ερασιτεχνική, μου απάντησε, γιατί εγώ το κάνω επαγγελματικά, πληρώνομαι από αυτό! Φυσικά οι ηθοποιοί της παράστασης ήταν ερασιτέχνες και η είσοδος ήταν ελεύθερη. Τι συνιστά, λοιπόν, κριτήριο για το αν μία παράσταση είναι επαγγελματική;

Κατά τη γνώμη μου, η σύσταση της ομάδας, αν δηλαδή αποτελείται από ανθρώπους που έχουν σπουδάσει και εργάζονται ως σκηνοθέτης, ηθοποιός, σκηνογράφος κλπ. και φυσικά το αν προσβλέπουν σε κάποιο οικονομικό όφελος από την καλλιτεχνική τους δραστηριότητα. Όταν οι άνθρωποι έχουν τη θεατρική ομάδα σαν χόμπυ και πραγματικά δεν έχει καμία σημασία το πόσο «καλοί» είναι σε αυτό που κάνουν, παρά μόνο συμμετέχουν σε μία παράσταση γιατί συμμετέχουν και στο θεατρικό εργαστήρι, τότε ένα βασικό στοιχείο του επαγγελματισμού λείπει. Στα θεατρικά εργαστήρια διδάσκουν, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, επαγγελματίες σκηνοθέτες ή ηθοποιοί και κάποιες λίγες φορές, όταν είναι εφικτό, συνεργάζονται και επαγγελματίες σκηνογράφοι και ενδυματολόγοι, ίσως και φωτιστές. Παρόλα αυτά, η παράσταση παραμένει το πόνημα μίας ομάδας ανθρώπων που τυχαία βρεθήκαν και συνέχισαν.

Το σκηνικό της παράστασης, με τους χαρακτηριστικούς κόκκινους προβολείς.

Στις «Φυλακισμένες» υπήρχε τεράστιο πρόβλημα στις ερμηνείες. Τόσο μεγάλο και ενοχλητικό, που προσωπικά αδυνατούσα να δω τις οποιεσδήποτε αρετές της σκηνοθεσίας, πέραν του ότι ήταν τολμηρή, όπως πραγματικά αρμόζει σε ένα τέτοιο έργο. Ιδιαίτερα όμως οι αντρικοί ρόλοι ήταν υπέρ το δέον προβληματικοί, σε βαθμό κάποιες στιγμές να δημιουργούνται κενά και να ακυρώνονται οι ερμηνείες των υπολοίπων (για παράδειγμα το «μην ταράζεστε, ηρεμήστε» που απευθυνόταν στον απαθέστατο και εντελώς ακίνητο και ανέκφραστο ιερέα). Η παράσταση είχε ένα ικανοποιητικό σκηνικό και επιβλητικούς φωτισμούς, οι οποίοι νομίζω σε κάποιο σημείο κούρασαν.

Μεγάλη επιτυχία της ομάδας ήταν ωστόσο, ότι το έργο των Ιγνάθιο δελ Μοράλ και Βερόνικα Φερνάντεθ (σε μετάφραση Μαρίας Χατζηεμμανουήλ), τους οποίους γνωρίζουμε από άλλα έργα τους όπως το Τηλεφώνησε ο γιος σου, παρουσιάστηκε για δεύτερη φορά στην Ελλάδα, που μπορεί να θεωρηθεί και κάτι σαν πρώτη, αφού η πρεμιέρα του έγινε από τους τελειόφοιτους της δραματικής σχολής Δήλος, το καλοκαίρι του 2010. Και χωρίς να ξεχνάμε το πόσο ελλειμματική είναι η θεατρική σκηνή στη Ρόδο, το γεγονός αυτό αποτελεί μεγάλη επιτυχία της ομάδας.

Advertisements