Η προσβολή του Θανάση Παπαγεωργίου

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΟΕΔΡΟ ΤΗΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΥΠΠΟΤ

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΛΕΥΘΕΡΟΥ ΘΕΑΤΡΟΥ

 Αγαπητέ Κύριε,

 Αντιλαμβανόμενος τη δυσκολία στην οποία βρίσκεται τα τελευταία χρόνια η νοοτροπία ‘να τελειώνουμε με τους παλιούς’, νοοτροπία που υπηρετείτε με ιδιαίτερο ζήλο και που τώρα δεχτήκατε να υπηρετήσετε και επισήμως χάριν ενός αδιάφορου και αδαούς Υπουργού και των άσχετων περί αυτόν, επιθυμώ να σας συμπαρασταθώ σε αυτή τη δύσκολη θέση που σας φέρνουν αιτήσεις θεάτρων σαν και το δικό μου που, για κάποιο δικό σας λόγο, σας είναι κάρφος στο μάτι σας. Η ηρωική απόφασή σας να με επιχορηγήσετε με είκοσι χιλιάδες ευρώ, εκτός των άλλων είναι και προσβλητική. Αν ήσασταν σχετικός με τα πρακτικά του θεάτρου θα γνωρίζατε, και αν όχι θα μπορούσατε να το μάθετε διαβάζοντας την αίτησή μου, ότι για το Θέατρο ΣΤΟΑ αυτή την εποχή, είκοσι χιλιάδες είναι τα έξοδα είκοσι πέντε ημερών.

Δεν θα σας δώσω την ικανοποίηση να αισθανθείτε ότι δεν ‘αφήσατε κανέναν απόξω’. Θα βγω μόνος μου. Θα αρνηθώ αυτά τα χρήματα και θα σας τα επιστρέψω. Επειδή είμαι αξιοπρεπής και έτσι πορεύτηκα σε όλη μου την καριέρα. Έτσι θα μπορέσετε να χρησιμοποιήσετε αυτές τις είκοσι χιλιάδες σε ένα σχήμα που με αυτά τα λεφτά θα μπορούσε πιθανόν να ξεκινήσει κάτι. Η ΣΤΟΑ όμως είναι ένας οργανισμός που απασχολεί κόσμο, έχει υψηλό ενοίκιο και έχει το ελάττωμα να είναι συνεπής στις υποχρεώσεις της. Θα σας ευχαριστήσω για τη γαλαντομία σας αλλά θα σας θυμάμαι για την προσβολή σας. Όχι μόνο αυτή των είκοσι χιλιάδων, αλλά κι εκείνη που δηλώσατε ότι είστε η μοναδική επιτροπή που δεν σιτίζεται από τους επιχορηγούμενους. Θα το σκεφτώ αν αξίζει τον κόπο να σας κάνω μήνυση. Απλώς υποψιάζομαι ότι ειπώθηκε πάνω στον ενθουσιασμό σας για το σπουδαίο έργο που επιτελέσατε, και πιθανόν να αναφέρεστε σε περιπτώσεις που γνωρίζετε αλλά δεν κατονομάζετε. Όμως όταν γενικολογούμε αντί να έχουμε τον ανδρισμό να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, κινδυνεύουμε να γίνουμε γελοίοι.

Σας ευχαριστώ

Θανάσης Παπαγεωργίου

29 Φεβρουαρίου 2012

Αυτή ήταν η επιστολή του Θανάση Παπαγεωργίου, προς το πρόεδρο της γνωμοδοτικής επιτροπής των θεατρικών επιχορηγήσεων, κο Δημήτρη Τσατσούλη. Θιγμένος από το γεγονός ότι θέατρο Στοά του κρίθηκε άξιο να επιχορηγηθεί με το ποσό των 20.000 ευρώ, έστειλε προς όλα τα μέσα την επιστολή αυτή, «με την παράκληση της δημοσίευσης». Προσπάθησα να διαβάσω την επιστολή αυτή χωρίς να παρασυρθώ από τις εντυπώσεις μου, κυρίως αυτές που μου έχουν δημιουργηθεί όσα χρόνια βρίσκομαι στη λίστα αποδεκτών του Στοά και λαμβάνω τις επιστολές του σκηνοθέτη με την έναρξη της θεατρικής σαιζόν. Δε νομίζω ότι τα κατάφερα.

Θα αφήσω εκτός άρθρου το ερώτημα του τι συμβαίνει με τις θεατρικές επιχορηγήσεις, με κίνδυνο να χαρακτηριστεί αυτό το κείμενο μονόπλευρο. Δεν μπορώ να κρύψω την έκπληξή μου για την επιστολή του κυρίου Παπαγεωργίου και κυρίως για το ύφος της. Ο σκηνοθέτης έχει επιλέξει να προσωποποιήσει την «αδικία» που του έγινε σε ένα μόνο πρόσωπο και να επιτεθεί προσωπικά σε αυτό, με απειλές για μηνύσεις και προσβολές περί έλλειψης ανδρισμού. Να κουνήσει επιδεικτικά το δάχτυλο τονίζοντας ότι θα θυμάται την προσβολή που του κάνανε. Πώς κρίνεται αυτή η αντίδραση του σκηνοθέτη που φαίνεται ότι θύμωσε επειδή δεν έλαβε αυτό που είχε ήδη αποφασίσει ότι άξιζε; Αναρωτιέμαι πώς αισθάνονται οι λοιποί θίασοι, παλιοί και νέοι, που μέχρι τώρα έβαζαν το χέρι στην τσέπη για να κάνουν παραστάσεις, ελπίζοντας απλώς να τα πάρουν πίσω από τα εισιτήρια, όταν διαβάζουν την ευθαρσή δήλωση του Παπαγεωργίου, ότι 20.000 ευρώ αντιστοιχούν σε 25 μέρες λειτουργίας του θεάτρου του. Σημειωτέον ότι το ποσό αυτό θα το έπαιρνε για μία μόνο παράσταση, τη Φαύστα, που έχει ξανανεβάσει στο μακρινό παρελθόν. Στις προηγούμενες επιχορηγήσεις, το Στοά είχε λάβει 82.500 ευρώ και ήταν ανάμεσα στις πρώτες θέσεις των επιχορηγούμενων θιάσων. Την υψηλότερη επιχορήγηση φέτος έλαβε το Θέατρο του Νέου Κόσμου, που για 5 παραγωγές έλαβε 95.000 ευρώ.

Φέτος, η κριτική επιτροπή, που αποτελείτο από τους Δημήτρη Τσατσούλη (πρόεδρο), Δήμητρα Κονδυλάκη (αντιπρόεδρο) και μέλη τους Κάτια Αρφαρά, Θοδωρή Γκόνη, Αντιγόνη Καράλη, Ειρήνη Μουντράκη και Λίνα Ρόζη, ακολούθησε ένα άλλο «σύστημα» προκειμένου να μοιράσει την πίτα, αφού της απόφασης είχαν προηγηθεί εξάμηνες τακτικές συνεδρίες. Η επιτροπή έπρεπε να λάβει υπόψη της δύο βασικούς και καθοριστικούς παράγοντες: το δεσμευτικό ποσόν των 2.000.000 ευρώ το οποίο είχε στη διάθεσή της και τη δηλωμένη απόφαση του Υπουργείου να ενισχυθούν περισσότερο οι νέες θεατρικές ομάδες. Το αποτέλεσμα ήταν να επιχορηγηθούν 67 θίασοι (για 89 παραστάσεις), οι οποίοι χωρίστηκαν σε ομάδες σύμφωνα με τα εξής κριτήρια: 1) θίασοι με 3-5 παραστάσεις, 2) σχήματα «ηλικίας» έως 5 ετών, 3) σχήματα ηλικίας 5-10 ετών, 4) σχήματα άνω των 10 ετών, 5) παιδικοί θίασοι. Δύο μικρά πρώτα σχόλια μόνο. Πρώτον, νομίζω ότι κατά κάποιον τρόπο, με αυτόν τον διαχωρισμό, κάποιες εξόφθαλμες «αδικίες» προηγούμενων ετών διορθώθηκαν. Και δεύτερον, η επιτροπή απ’ όσο μου επιτρέπεται να γνωρίζω είναι ολόκληρη αρκετά «σχετική με τα θεατρικά πρακτικά», σε αντίθεση με όσα ισχυρίζεται κατηγορώντας τους ο κύριος Παπαγεωργίου.

Η επίθεση του Παπαγεωργίου νομίζω ότι θίγει τη νοημοσύνη μου. Τη βλέπω σαν μία δήθεν επανάσταση, όχι γιατί διαφωνεί ουσιαστικά με το θεσμό των επιχορηγήσεων και άρα γι αυτό αρνείται να επιχορηγηθεί -κάτι που θα συνιστούσε όντως μία συνεπή και αξιοπρεπή στάση- αλλά γιατί δεν του άρεσε το αποτέλεσμα. Και σαν θυμωμένο παιδί εξαπολύει φοβέρες προς τους υπευθύνους γιατί δεν έγινε αυτό που ήθελε. Θεωρεί, βέβαια, ο σκηνοθέτης δεδομένο ότι θα επιχορηγείται από το κράτος, για να ανεβάζει στο Στοά ό,τι έχει σκεφτεί, ακόμα και επαναλήψεις, χωρίς καμία άλλη προσπάθεια να μπορέσει το θέατρο να κερδίσει με άλλον τρόπο την επιβίωσή του, κάτι που έχουν κάνει άλλα θέατρα εδώ και καιρό, όπως άλλωστε οφείλουν. Ότι θα πρέπει να είναι το Στοά ένα είδος θεάτρου «υπεράνω» των υπολοίπων που έχουν νέες προτάσεις, προσπαθούν εξίσου ή περισσότερο. Και μάλιστα ότι είναι τόσο σημαντικό θέατρο ώστε η επιτροπή και ο πρόεδρός της το έβαλαν στο μάτι, συγκεκριμένα αυτό, και κατάστρωσαν σχέδιο εξόντωσής του. Δεν εξετάζω αν είναι σημαντικό, είναι νομίζω υπεράνω συζήτησης, η έλλειψη όμως μετριοφροσύνης είναι ενοχλητική. Ό,τι κι αν θέλει να πει ο κος Παπαγεωργίου, το ύφος και η επιχειρηματολογία του είναι κατώτερα των περιστάσεων και του ήθους που θα έπρεπε να προβάλλει ένας έμπειρος και άξιος θεατράνθρωπος. Είναι απλά απογοητευτικό.

Δυστυχώς κι εγώ, όπως και ο κος Παπαγεωργίου, δυσκολεύομαι να ξεχάσω κάποια πράγματα. Όπως είπα και στην αρχή, είμαι αρκετά χρόνια αποδέκτρια των επιστολών που στέλνονται ο στους φίλους του Στοά και κάθε χρόνο διαπιστώνω το πόσο ο συγκεκριμένος θεατράνθρωπος, παρά την πολυετή και σημαντική πορεία που έχει διαγράψει στο σύγχρονο ελληνικό θέατρο, χαρακτηρίζεται από μία υπέρμετρη αυτοπεποίθηση και την πεποίθηση ότι μπορεί, έως και επιβάλλεται, να κρίνει και να κατακρίνει την ελληνική θεατρική πραγματικότητα και τους συναδέλφους του, με γλώσσα που αγγίζει τα όρια του απαράδεκτου, κάτι που άλλωστε διαφαίνεται και στην παραπάνω επιστολή. Πιο ακραία απ’ όλες βρίσκω νομίζω – και κλείνω με αυτό- την επιστολή του, το 2008, μετά την πολυσυζητημένη παράσταση της Μήδειας, σε σκηνοθεσία Ανατόλι Βασίλιεφ, με τη Λυδία Κονιόρδου στον πρωταγωνιστικό ρόλο. Εκεί κατηγορεί, χωρίς να κατονομάζει βέβαια, τους δημιουργούς της παράστασης για πνευματικό ξεσάλωμα, για λαίλαπα ασυναρτησίας με το πρόσχημα της ανανέωσης, για εκμετάλλευση νέων ηθοποιών, για φτηνή εξαργύρωση του σεβασμού που έχουν κερδίσει «κάποιοι», θεωρώντας τέλος, τον εαυτό του μία από τις ελάχιστες φωνές που επιμένουν να αντιστέκονται, δεχόμενοι διαρκώς επίθεση ως παλιομοδίτες.

Η θέση που έχει κρατήσει ο κος Παπαγεωργίου για τον εαυτό του στο ελληνικό θέατρο χρειάζεται καλύτερη υποστήριξη από τον ίδιο. Και όπως σε όλες τις περιπτώσεις, χρειάζονται πράξεις, όχι λόγια, ιδίως τέτοιας φύσεως.

Advertisements